خاتم کاری روی مس

خاتم کاری روی مس

32 محصول وجود دارد

صد نقش بر استخوانم افکند ز داغگویا که لب لعل تو خاتم بند است

خاتم کاری ، جلوه هنرپارسی.

خاتم کاری هنرزینت دادن به اشیاء و ظروف با روشی مانند موزاییک و با قطعات ریز بریده شده و ساخته شده غالبا به شکل مثلث های کوچک از جنس چوب ، استخوان(شتر) و فلز که هر اندازه که مثلث ها کوچکتر باشند خاتمکاری مرغوب تر می باشد.

از جمله صنایع دستی رایج و شناخته شده...

صد نقش بر استخوانم افکند ز داغگویا که لب لعل تو خاتم بند است

خاتم کاری ، جلوه هنرپارسی.

خاتم کاری هنرزینت دادن به اشیاء و ظروف با روشی مانند موزاییک و با قطعات ریز بریده شده و ساخته شده غالبا به شکل مثلث های کوچک از جنس چوب ، استخوان(شتر) و فلز که هر اندازه که مثلث ها کوچکتر باشند خاتمکاری مرغوب تر می باشد.

از جمله صنایع دستی رایج و شناخته شده در میان مردم، ظروف و وسایر وسایل خاتم کاری است که البته زمان زیادی از ظهور این صنعت دستی نمی گذرد که در قدیم در خاور نزدیک رایج بوده است.اولین نمونه ی این صنعت ابتدا در ایران و با فاصله ی زمانی کمی در اروپا کشف شده است.این صنعت خاص هنری است متشکل از نقوش مثلثی شکل از جنس استخوان یا چوب که هنرمند خاتم کار روی سطح چوب یا فلز می زند که هر چه ابعاد نقوش مثلثی کوچکتر باشد خاتم زیباتر و اعلاتر است.

شکل ویژه ای از خاتم در قرن 14 میلادی در ایتالیا ساخته می شود به این شکل که تکه های چوب یا عاج حیوانات را با مواد خاصی رنگ می زدند و با چیدن آن ها روی  یکدیگر نقش و نگار خاصی ایجاد می کردند.

امروزه اصلی ترین محل ساخت خاتم در دنیا ایران است، ولی در گذشته به واسطه ی حمله ی مغول به ایران و روابط شکل گرفته بین ایران و چین، این هنر از چین به ایران وارد شده است که خاتم چینی چهار ضلعی یا شش ضلعی هایی سیاه و سفید با جنس قلع بودند و بعد از نفوذ در ایران با ذوق و هنر ایرانی آمیخته و رنگ های بیش تری نظیر قرمز ، سبز و زرد و اشکال دیگری نظیر مثلث ، پنج ضلعی ، هشت ضلعی و ده ضلعی و جنس مفتول برنجی به جای صرفا قلع به ساختار این صنعت زیبای دستی اضافه شده و زیبایی و تنوع این هنر را بیش تر کرد. با این وجود گونه ای از خاتم سازی به شکل مختصر قبل از اسلام در ایران وجود داشته است، به این شکل که از چوب یکدست و یک رنگ مربع های کوچکی می بریدند و با طرح های خاص روی سطح اصلی می چسباندند که البته تا مدت ها بعد از ظهور اسلام هم از این روش استفاده می شد.

با وجود کشورهایی که در زمینه ی خاتم سازی سابقه دارند نظیر هند، عراق ، سوریه، فلسطین و... اما به دو دلیل خاتم ایران در جهان سرآمد و مطرح هست

اول به دلیل زیبایی و دقت در ساخت خاتم ایران دوم به دلیل تاریخچه ی خاتم در ایران که در مقایسه با سایر کشورها بیش تر است که برای اثبات این ادعا مثال درب مسجد جامع اصفهان، مسجد مصری جهانباره، مسجد جامع عتیق شیراز ، قصر دلگشا متعلق به تیمور در سمرقند و آرامگاه تیمور، منبر چوبی خاتم کاری شده، مسجد لبنان اصفهان، تخته شطرنج خاتم کاری شده، میز خاتم و همچنین درهای چوب گردو مزین به خاتم در موزه های یونان، بلژیک و آلمان است،کافی است که گذشت هزاران سال از زمان ساخت این بناها گواه مهارت خاتم کاران ایرانی و کیفیت خاتم ایران است.

دوران طلایی هنر خاتم کاری در ایران در زمان صفویان است، که در کنار آن هنرمندان به شاخه های هنری دیگری نیز،  نظیر منبت کاری، کاشی کاری، ترمیم بقعه های متبرکه و مرمت آثار تاریخی می پرداختند.بعد از آن در زمان سلطنت زندیان نیز شرایط تا حدی همین گونه بود تا در زمان قاجار از توجه به صنایع و هنرهای دستی کاسته شد تا حکومت پهلوی که مدرسه ی کمال الملک ساخته شد و دوباره روحی  تازه به هنرهای سابق و صنایع دستی کشور دمیده شد و به واسطه ی آن کم کم کارگاه های هنری در وزارت فرهنگ و ارشاد شکل گرفت

مواد خام و اولیه و ابزار مورد نیاز برای ساخت خاتم :

  1. استخوان (شتر یا اسب یا عاج فیل)

  2. ورق و مفتول های فلزی ( آلومینیوم ، برنج و در مواردی نقره)

  3. صدف ، لاک ، نخ پرک ،سریشم

  4. انواع چوب ( چوب گردو ، آبنوس ،عناب ، فوفل گردو نارنج کبوده و ...)

و ابزار آلاتی همچون :

  1. دریل و مته ، چکش، اره و ...

  2. انواع سوهان ، رنده، مقار، اره، پرس ، انواع چسب و ...

روش تولید :

ابتدا محصولی که قرار است خاتمکاری روی آن انجام شود آماده میشود و اصطلاحا زیر ساخت در اختیار هنرمند خاتم کار قرار میگیرد.

سپس چوبها و استخوان‌ها را در رنگ‌های مختلف تهیه کرده و با ابزار مخصوص خود به طول ۳۰ سانتیمتر و قطر ۱تا ۵/۲میلی‌متر می‌برند و از آن‌ها مثلث‌هایی تهیه می‌شود که پس از سوهان‌کاری تمام اضلاع آن به حالت دلخواه و مطابق با طرح درآمده و

خاتمکارمتناسب با شکل ظرف مورد نظر، نقش مناسب ظرف را انتخاب میکند و شروع به پیچ دادن به  چوب های رنگی، استخوان های شتر و فلز برنجی می نماید که همگی توسط دستگاه نورد به شکل مفتول هایی با سطح مقطع مثلث در آمده اند. سپس با برش مفتول های کنار هم چیده شده به ورقه های خاتم دست پیدا می کند. در نهایت ورقه ها بر روی ظرف مورد نظر چسبانده شده و پس از خشک شدن ساب می خورد. بعد از ساب دهی خاتم جهت حفاظت ظرف از گزند حشرات موریانه و جلا دهی به آن، پلی استر بر روی سطح ظرف پاشیده می شود.

سطح محصولات خاتم شرکت هفت گردون، از خاتم توگلو استخوان پوشیده شده است. حاشیه ی سطح در و بدنه ی جعبه از نوع خاتم شش و ستاره می باشد.همچنین کنار حاشیه نواری سفید رنگ به چشم میخورد که با فیبر سفید ایجاد شده است. فلز برنج به كار رفته در ساخت اين محصول رنگ طلايي خاصي به آن داده است. لبه های گرد و بدون زاویه بر زیبایی آن افزوده است.

در داخل جعبه بر روی لبه و درب آن شاهد حاشیه ی تاجی هستیم و در سطوح داخلی درب آن حاشیه ی شش و ستاره را خواهیم دید. رنگ صاف و يكدست بودن سطح جعبه خود گواهي بر كيفيت بالاي محصول و ساب و جلادهي مرغوب آن است. جعبه از نوع لولایی می باشد.

کلیه مواد استفاده شده در ساخت محصولات خاتم شرکت هفت گردون از جمله چوب ها، استخوان شتر و فلز برنج داراي رنگ هاي طبيعي خود مي باشد. محصولات خاتم فوق، از جنس چوب و خاتم مرغوب  و در مواردی هم با زیر ساخت مسی با كيفيت عالي و طرح هاي هندسي منظم هم چون خاتم توگلو استخوان است كه توسط خاتمکار در كنار هم چيده شده است. رنگ غالب طلايي آن در اثر استفاده از فلز برنج ايجاد شده كه خود گواه مرغوبيت و كيفيت اثر است.

نمونه آثار معروف خاتم کاری:

  1. صندوق حرم حضرت امیرالمومنین (ع) در دوره زندیه

  2. صندوق حرم امام علی نقی(ع) در سامرا در دوره صفویه

  3. صندوق حرم امام حسن عسگری(ع) در سامرا در دوره صفویه

  4. صندوق حرم امام حسین(ع) در کربلا در دوره زندیه

  5. صندوق حرم حضرت زینب (س) در شام

و از جمله آثار معاصر :

  1. مجلس شورای اسلامی (تالار خاتم)

  2. اتاق خاتم کاری شده کاخ مرمر




Less
بیشتر
نمایش 1 - 24 از 32 مورد